Gratis e-book 'Eerste Hulp Bij Snaaien'
Vraag hier aan

Page content

Waarom is voedsel zo troostend?

De term ‘jezelf troosten’ stamt uit de psychologie en met name uit de zelfpsychologie en de hechtingstheorie. Volgens deze stromingen ligt het vermogen om je gevoelens te kunnen reguleren aan de basis van ons welzijn.

Je gevoelens reguleren betekent simpelweg dat je weet hoe je hevige emoties als woede en verdriet kunt beteugelen. Je bent in staat om dingen te tolereren, die je heel erg van streek maken en waardoor je van de kaart raakt, zonder dat je er helemaal door wordt verteerd.

Volgens de hechtingstheorie zijn degenen die als eerste jouw verzorging op zich hebben genomen, degenen die je als eerste de vaardigheden om jezelf te troosten hebben bijgebracht.

Wanneer je als dreumes viel en je knie deed pijn, dan spraken je ouders, terwijl ze je oppakten allerlei liefdevolle en kalmerende woorden toe, die jij vervolgens gaat verinnerlijken. Je ouders hielpen je door je te wiegen en zacht en troostend te praten. En misschien geeft een van je ouders, of allebei, je wel een kusje op je knie.

Wanneer je als volwassene in een grote crisis zit of een emotioneel dieptepunt doormaakt, heb je hoogstwaarschijnlijk een repertoire aan kalmerende en troostende woorden paraat, die je helpen om uit de vervelende situatie te komen.

Het kan ook zijn dat je graag de arm van iemand van wie je houdt om je heen wilt voelen. Die arm biedt troost, omdat je opgroeide met de arm van een van je ouders om je heen. Die arm bood steun en geruststelling.

Als je niet op jonge leeftijd van je ouders hebt geleerd om jezelf te troosten, dan heb je waarschijnlijk niets aan een arm om je heen. Sterker nog: zonder deze vroege, zelftroostende ervaringen kan het zijn dat je helemaal niet weet wat je tegen jezelf moet zeggen om erachter te komen wat je voelt.

De intensiteit van je emoties kan zo hevig zijn dat deze je verlamt en dat je overweldigd wordt door je gevoelens. Als dit doorgaans jouw reactie is op stressvolle situaties, dan heb je waarschijnlijk nooit dié woorden geleerd die nodig zijn om jezelf te troosten. Veel mensen met eetproblemen vinden het vaak erg moeilijk om in woorden uit te drukken hoe zij zich voelen.

Hoewel je ouders de toon hebben gezet voor het vermogen om jezelf te troosten, waren zij niet de enigen die de ontwikkeling hiervan hebben beïnvloed. Het is mogelijk dat je nog andere rolmodellen hebt gehad in je leven, van wie je hebt geleerd om jezelf te troosten, zoals een geliefde leraar, mentor of een geliefd familielid.

Voor een deel hangt het ook van jezelf af:
Met vallen en opstaan leer je hoe je jezelf kunt troosten.

Misschien heb je ’s ochtends, op een van die inktzwarte dagen, de dekens weleens over je hoofd getrokken en ben je in bed blijven liggen. En dat leek te helpen: van langer slapen werd je rustiger en werd je later met een veel beter humeur wakker. Dus de volgende keer dat je je bedrukt en gestrest voelt, is de kans aanwezig dat je deze methode opnieuw toepast.

Het kan ook zijn dat je voor jezelf een aantal doelstellingen hebt behaald, waardoor je een goed gevoel over jezelf hebt gekregen, het uitlopen van een halve marathon bijvoorbeeld. Wanneer je in de put zit, kan het zijn dat je je beter gaat voelen door hieraan terug te denken.

Als dit soort vaardigheden bij jou nog niet stevig ontwikkeld zijn, dan is het belangrijk om hier nu aan te werken.

Het goede nieuws – volgens de hechtingstheorie – is dat het altijd mogelijk is om deze vaardigheden verder te ontwikkelen.

Als sterke, innerlijk, zelftroostende vaardigheden ontbreken, wordt eten al snel een gangbaar vervangmiddel (Freeman and Gil 2004; Macht 2008; Spoor et al. 2007).

Er is een aantal redenen aan te wijzen waarom eten een troostende rol gaat spelen

We kunnen niet om het feit heen dat we het niet zouden nuttigen als het ons geen goed gevoel gaf. Hier volgen enkele psychologische en lichamelijke redenen die verklaren waarom eten ons zo’n goed gevoel geeft:

Biochemische veranderingen in je lichaam

Sommige soorten voedsel vergroten het aantal neurotransmitters in onze hersenen, of veroorzaken andere biochemische veranderingen waardoor wij ons prettig gaan voelen. Daarom grijpen we zo vaak naar chocolade knipoog

Chocolade verhoogt het niveau van serotonine en andere chemische stoffen die onze stemmingen beïnvloeden (Parker, Parker and Brotchie 2006). Zo kan het zijn dat je je opgewekter en/of alerter voelt na het eten van chocolade, omdat dit je bloedsuikerspiegel verhoogt, bovendien bevat chocolade ook sporen van cafeïne. Eten kan dus fysiologische en biochemische veranderingen in je hele lichaam teweegbrengen, die je psychologisch als prettig ervaart.

Geconditioneerde emoties

Bepaalde soorten voedsel verbinden we verstandelijk aan een emotie. Denk maar aan de emoties die opkomen wanneer je het woord ‘chocolade’ uitspreekt. Verwachting? Vreugde? Gelukkig gevoel? Schuldgevoelens?

Deze emoties kun je ervaren, omdat je meent dat je ze hoort te ervaren. En dat komt weer, omdat je dit woord (chocolade) gekoppeld hebt zien of horen worden aan deze emotioneel geladen woorden in advertenties en in alledaagse gesprekken.

Feestelijkheden

Eten is nauw verbonden met onze ideeën over feestelijkheden en vakantie. Als we iets te vieren hebben, dan voelen we ons goed.

Aangeboren gedrag

We zijn niet de enige levende wezens die eten om zich prettig te voelen. Sommige dieren grijpen ook naar voedsel om hun stressgevoelens te reguleren. Als ratten bijvoorbeeld worden ingespoten met stresshormonen, dan gaan ze meer suiker eten. Uit onderzoek blijkt dat wij, net als ratten, naar troostrijk voedsel grijpen, om zo onze stresshormonen weer in evenwicht te brengen. (Dallmann et al. 2003)

Troostrijk voedsel

Sommige soorten voedsel bieden meer troost dan andere, met name die soorten met hoge vet- en suikerpercentages (Wansink, Cheney and Chan 2003).

Troostrijk voedsel is bijvoorbeeld: aardappelpuree, macaroni met kaas, chips en braadschotel van kip – alles wat lekker smaakt en aangenaam is voor de zintuigen.

Vaak wordt troostrijk voedsel direct geassocieerd met onze kinderjaren. Het kan je herinneren aan je moeders kookkunst of aan de lekkernijen tijdens de verjaardagfeestjes uit je kinderjaren.

Troostrijk voedsel is vaak rijk aan koolhydraten, die je het gevoel geven dat je vol zit. En als je voldaan bent, dan voel je je goed.

Je aandacht afleiden van negatieve gevoelens

Eten lijkt de scherpe kantjes van negatieve gevoelens af te halen. Het leidt je aandacht af van datgene waar je mee zit (Heatherton and Beimeister 1991; Macht 2008).

Wanneer je iets anders gaat doen, eten bijvoorbeeld, dan merk je minder dat je je eigenlijk niet goed voelt. Vervolgens kan het zijn dat je je ellendig gaat voelen over je eetgewoonten, in plaats van over de kwestie die je dwarszit.

Verveling doorbreken

Wanneer je voortdurend iets om handen moet hebben of worstelt met verveling, dan kan het zijn dat je de neiging krijgt om te gaan eten, zodat je iets te doen hebt en voldoening en troost vindt.

Eten kopen, nadenken over wat je wilt eten, de bereiding ervan, opruimen: het kost allemaal veel energie. Bezig zijn met eten lijkt heel zinvol: het geeft je de indruk dat je je tijd productief besteedt.

Conditionering

Ouders versterken bij hun kind – vaak onbewust – al op heel jonge leeftijd de koppeling tussen zelftroost en eten.

Een goed voorbeeld hiervan is het flesje dat ouders hun huilende baby te drinken geven om hem tot bedaren te brengen. Ouders vinden het vaak veel makkelijker om een flesje te geven dan iets te zingen of de baby even te wiegen, omdat zo’n flesje (of de borst) zo goed werkt.

Als we de tijd even doorspoelen, de baby is inmiddels een kleuter geworden, dan zien we dat de moeder haar kind een koekje geeft om het af te leiden van de pijn aan een geschaafde knie. Ook hier wordt eten gebruikt om het kind zich beter te laten voelen.

Zo ontstaan bepaalde associaties. Als jij jezelf op een chocoladekoekje trakteert om jezelf op te beuren, dan heeft iemand in het verleden je hoogstwaarschijnlijk ook iets te eten gegeven om je te troosten.

Diëten

Mensen die een dieet volgen, zijn bijzonder gevoelig voor emotioneel eten (Polivy and Herman 2005).

Emotioneel eten wordt onmiddellijk beloond met een prettig gevoel, in plaats van naar een doel in de verre toekomst te werken: gezonder en slank(er) worden.

Wie minder wil eten zal doordacht te werk moeten gaan en hier veel energie in moeten steken.

Als je gespannen en gestrest bent, dan kan het zoeken naar wegen om minder te gaan eten als snel teveel worden, waardoor je de neiging krijgt om je dieetplannen in de prullenbak te gooien.

Opwinding

Eten kan een goed gevoel geven, omdat het je stimuleert. Toestanden die weinig prikkelend zijn, zoals verveling, zetten al snel aan tot meer eten.

Gewoonte

De dingen die je vaak doet worden een gewoonte. Handelingen die heel vanzelfsprekend aanvoelen, kunnen troost bieden, ook al zijn ze op zich ongezond.

Print Friendly

    Comment Section

    0 reacties op “Waarom is voedsel zo troostend?

    Plaats een reactie


    *